Vrijheid van godsdienst

Geplaatst op 3 december 2016 door

Op de website van Liberales.be vond ik een column van Maarten Boudry die de moeite van het lezen waard is. Het thema godsdienstvrijheid is actueel, wekelijks zie je in de media aandacht voor dit fenomeen, zowel van voor- als tegenstanders. Ik geef de column van Boudry hier verkort weer.

Schaf de godsdienstvrijheid af. Ik ben nogal gesteld op onze vrijheden. Maar we moeten niet overdrijven. Eentje die voor mij op de schop mag, is de godsdienstvrijheid. Dat beginsel is in het beste geval volstrekt overbodig, maar meestal zelfs discriminatoir, arbitrair en absurd. Alle vrijheden waarop religieuze gelovigen recht hebben, zitten al verankerd in de UVRM, met name vrijheid van gedachte en geweten, en de vrijheid van vereniging. Meningen zijn vrij, of ze nu religieus heten of niet. De aparte behandeling van godsdienst heeft historische wortels. Onze liberale principes ontstonden in een tijdperk waarin mensen vervolgd werden omwille van hun religieuze opvattingen (door mensen met andere religieuze opvattingen). In een volwassen liberalisme echter, ontwikkeld door denkers als Spinoza en John Stuart Mill, ressorteert de vrijheid van religie onder een meer algemene vrijheid van meningsuiting. Kan het echter kwaad dat er, ten overvloede, ook een aparte vermelding van de vrijheid van godsdienst in onze grondwet staat? Vergelijk het met de “vrijheid van gastronomische opvattingen” of “vrijheid van meningen geuit op donderdagen”. Beslist overbodig, maar toch onschuldig?

Helaas is het niet zo eenvoudig. Volgens een wijdverspreide misvatting – die iedereen natuurlijk vrij mag verkondigen – verdient religie bijzondere voorrechten. Alle meningen zouden vrij zijn, maar religieuze meningen vrijer dan andere. Voor religie moet je altijd “respect” opbrengen. Bestaat er tenslotte niet zoiets als “godsdienstvrijheid”? Eerder dan overbodig, is de godsdienstvrijheid in die interpretatie ronduit discriminatoir. Neem het recente advies van de Raad van State dat een algemeen verbod op onverdoofd slachten een inbreuk vormt op de godsdienstvrijheid. Religie krijgt hier dus een vrijgeleide. Dezelfde daad is strafbaar voor één bevolkingsgroep (atheïsten), maar toegelaten voor een andere (moslims en joden). Tot zover Boudry.

Boudry vervolgt zijn column met de vraag wat godsdienst eigenlijk is en waarom de heilige boeken zo heilig zijn. Ik wil nog even stilstaan bij het hierboven genoemde discriminatoire karakter van de godsdienstvrijheid. Boudry noemt als voorbeeld het halal- en koosjer slachten, ik voeg daar de vele wettelijke en regelgeving voordelen voor religies, de besnijdenis en de bedreiging van ongelovigen aan toe. Dit lijstje is natuurlijk lang niet uitputtend (denk ook aan de discriminatie van vrouwen en homo’s) als het gaat om de dreiging die uitgaat van godsdienstvrijheid maar het is bedoeld als voorbeeld.

Met een beroep op de vrijheid van godsdienst doen zowel de oorspronkelijke als de nieuwe religies in ons land met succes een beroep op een uitgebreid scala aan (financiële en organisatorische) uitzonderingen/voordelen op allerhande terreinen. Zie hiervoor b.v. de brochure van De Vrije Gedachte “Houd het geloof er buiten”. Deze uitzonderingen brengen de religieuze organisaties niet alleen financieel en organisatorisch voordeel maar zijn ook behulpzaam bij de religieuze zending en het vasthouden van de “heilige” en “respectvolle” positie die religies in de loop der eeuwen ten koste van ongelovigen veroverd hebben.

Met een beroep op de vrijheid van godsdienst wordt ook in ons land de genitale verminking van kinderen massaal oogluikend toegestaan (en soms ook bekostigd). Maar ook wordt de genitale verminking (zowel van jongens als van meisjes) in andere landen goedgepraat en verdedigd. Hoe diep kun je als beschaafd land zinken. Hoe wreed kun je als beschaafd volk zijn tegenover je medemensen (of ze nu dichtbij of ver weg wonen).

Dan de bedreiging van ongelovigen (maar ook van afvalligen of andersgelovigen). En dan doel ik niet eens op de scheldpartijen namens god aan het adres van ongelovigen zoals heiden, ketter, afvallige, antichrist, etc. De bijbel en de koran (en meerdere “heilige” boeken) zijn volstrekt duidelijk over de positie van de ongelovige in deze wereld. Ze dienen ontmoedigd, bekeerd, bedreigd, vervolgd en in sommige gevallen gedood te worden. Standpunten die in elke publicatie van niet religieuze aard verboden zouden zijn en tot vervolging van de voorsteller en/of uitvoerder zouden leiden. In de religieuze wereld kunnen deze bedreigingen gewoon onderdeel zijn van het heilige en te respecteren geloof, in het heilige boek worden aangeprezen en vereerd en van de kansel worden gepredikt en uitgelokt. En in veel landen ook botweg uitgevoerd.

We zijn een onbeschaafd volk als we niet inzien dat dit alles niet past in onze samenleving (in geen enkele samenleving, waar ook ter wereld). Met wegkijken doen we de democratie geweld aan en zetten we alle kansen op een vreedzame toekomst op het spel. Ik begrijp dan ook niet dat onze politici en bestuurders daar niet duidelijk stelling tegen durven te nemen. Waarom vertellen zoveel mensen religieuze leugens en waarom zijn zoveel mensen doof en blind voor die religieuze leugens. Waarom lenen zoveel mensen zich voor het verrichten van religieuze misdragingen en waarom kijken zoveel mensen weg bij religieuze misstanden?

Maar ja, wie zich kritiekloos laat voorliegen over een niet bestaande god, wie ja en amen zegt tegen de vele religieuze leugens, wie zich laat imponeren door de begrippen heilig en respect, zo iemand is zelf geïndoctrineerd of heeft een kortzichtig eigenbelang en is doof en blind voor de (vaak gruwelijke) werkelijkheid in de wereld om ons heen. Te veel mensen zijn angstige wegkijkers. Wie leugens en intolerantie tolereert is een misdadiger tegen de menselijkheid.

Mijn advies: schaf niet alleen de godsdienstvrijheid af (de rechten en plichten van alle mensen en mensvisies zijn gelijkelijk in de wet geregeld) maar laten we ook duidelijk zijn over de positie van de religies in onze wereldwijde samenleving: ongewenst.

Dat is voor de gelovige van vandaag wat harder dan “ja en amen”, “heilig” en “respect” maar eerlijker naar de toekomstige generaties en een nieuwe kans voor een democratischer wereldorde.




18 reacties “Vrijheid van godsdienst”


  1. HvdBerg schreef:

    Goed, daar gaan we weer. Noem één land waar de vrijheid van godsdienst niet bestaat, maar de mensenrechten worden gerespecteerd. In alle vroegere en tegenwoordige atheïstisch-communistische staten werden en worden de mensenrechten met voeten getreden. Net als in de landen in het midden oosten met een staatsgodsdienst. Democratie bestaat slechts in landen waar de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging in de grondwet is geregeld.
    Meneer Aalten, wanneer u pleit voor de afschaffing van godsdienstvrijheid pleit u voor afschaffing van de democratie. Nogmaals mijn vraag: Noem mij dat gelukzalige land zonder godsdienstvrijheid waar alle mensen gelukkig zijn.

  2. Jakob Bolk schreef:

    Landen waar alle mensen gelukkig zijn bestaan er niet, niet met en niet zonder godsdienstvrijheid. Dat mensen in Wassenaar of Blaricum doorgaans gelukkig zijn dan inwoners van Oude Pekela heeft ook niets met religie of met vrijheid van godsdienst te maken.

    Onze democratie is verankerd in de grondwet. Dat niet alle bevolkingsgroepen binnen onze landsgrenzen deze democratie waarderen is alom bekend en zichtbaar. Met name moslims maken op basis van hun geloofsovertuigingen hun eigen regels en wetten in dit land, en de eigen bevolking wordt gedwongen het maar te slikken !

    Ik huldig het standpunt van Wim Aalten:religie mag nooit beschouwd worden als vertrekpunt om wetten en morele regels te schenden die zijn vastgelegd in de grondwet. Iedere religie is een gemanipuleerde dictatuur en verdient derhalve geen aandacht in een beschaafde samenleving…..integendeel !

  3. Jakob Bolk schreef:

    Herstel:Dat mensen in Wassenaar of Blaricum doorgaans gelukkiger zijn dan inwoners van Oude Pekela heeft dan ook niets met religie of met vrijheid van godsdienst te maken.

  4. HvdBerg schreef:

    Meneer Bolk, kunt u het dreigend klinkende woord “integendeel’ specificeren?
    Naast de bevolkingsgroep die u er van verdenkt de democratie niet te waarderen, kan ik u ook nog de Partij van de Rede noemen.

  5. Jakob Bolk schreef:

    HvdBerg: Ik was aan het multitasken tijdens het schrijven en heb mij af laten leiden door andere dingen.

    Hierbij een rectificatie: Ieder religie is een gemanipuleerde dictatuur en verdient alles behalve aandacht in een beschaafde samenleving…..integendeel !

  6. HvdBerg schreef:

    Het gaat mij niet om uw rare mening over religie, maar om de specificatie van het woord “integendeel”. Hoe gaat u dat “integendeel” invullen. Er is niemand die u verplicht aandacht te hebben voor religie, maar u vindt die aandacht blijkbaar toch nodig. Net als al die andere atheïsten/ vrijdenkers, die de indruk geven dat het hun grootste hobby is.

  7. joop dorrepaal schreef:

    betreft bijdrage #6:

    Eigenaardig dat u het over deze boeg gooit, meneer vdBerg: “hobby”. En wat is volgens u dan de religie voor de gelovige?

  8. Jakob Bolk schreef:

    (60) Ik moet u corrigeren meneer VdBerg. Ik heb en schenk toch meer aandacht voor alles wat juist niet met het achterlijk geloof te maken heeft !
    Als u atheïsme als een hobby wilt zien vindt ik dat prima, maar hoe kwalificeert u zich zelf dan met uw pepermunt-zuigende collega’s die een tiran aanbidden die zich zelf niet durft te tonen waar uw elite zo om smeekt ?

  9. joop dorrepaal schreef:

    betreft bijdragen #6,7,& 8:

    Meneer Bolk, beseft u wel dat de heer vdBerg – gewild of ongewild – hier iets heel essentieels aansnijdt…?

  10. Jakob Bolk schreef:

    Meneer Dorrepaal, ik heb ook -gewild of ongewild- iets heel essentieels teruggeschreven !

  11. joop dorrepaal schreef:

    betreft bijdrage #10:

    Meneer Bolk, ja, dat heb ik gezien en begrepen. Ik ben dan ook benieuwd waar deze discussie op uitdraait…

  12. Jakob Bolk schreef:

    Mijn standpunt is u wel duidelijk meneer Dorrepaal. Voor mij bestaat er geen enkele god. Mensen die geloven in een god leven niet in vrijheid. Hun geest is niet bevrijd van dogma’s. Het zijn afhankelijke, ondergeschikte, onderdanige en niet zelfstandig nadenkende zielen die zich onderwerpen aan de zucht naar macht van anderen. De hiërarchische Bijbelverhalen zijn verzonnen waanideeën, en puur bedoeld om het volk in de maat te laten lopen ! Mensen zouden eens moeten stoppen om in illusies te geloven waar de wereld alleen maar slechter en armoediger van wordt. Geloven is het uit handen geven van de eigen verantwoordelijkheid. Het is een zwaktebod. Het atheïsme ondersteunen getuigt i.t.t tot wat dhr. V/d Berg suggereert van kracht en karakter en het durven nemen van een eigen verantwoordelijkheid. Gelovigen kenmerken zich door zich te verschuilen achter hun religie om zaken die het licht niet kunnen verdragen te “rechtvaardigen” uit naam van hun god !

    En de naam van Allah wordt daarbij gemiddeld nog wat vaker aangehaald dan die van tientallen andere verzonnen goden.

  13. HvdBerg schreef:

    Ik heb niet geschreven dat religie voor mij een hobby is en ik heb niet gezegd dat atheïsme een hobby is. Voor mij staat religie voor verbinden. Ik probeer dat te doen met respect voor de mens en voor de aarde. Mijn grondhouding is de gelijkwaardigheid van alle mensen, ongeacht ras, afkomst, geslacht, en geaardheid en levensovertuiging. Om een mens te beoordelen heb ik geen bijvoeglijke naamwoorden nodig. Ik zal een atheïst niet afhankelijk, onderdanig, niet zelfstandig denkend noemen. Ik zal de atheïstische mens niet wegzetten als leugenaar, en onbeschaafd. Ik ga atheisme niet wegzetten als gemanipuleerde dictatuur. Lijkt me allemaal niet nodig om een discussie te voeren. De tegenstander hoeft niet gevloerd en afgeserveerd als inferieur mens.

    Nog steeds intrigeert het woord ‘integendeel’ mij, omdat het komt na: ‘verdient alles behalve aandacht’.

  14. Jakob Bolk schreef:

    Ik weet meneer VdBerg dat u gefocust bent op het woord “integendeel”. Ik was met andere dingen bezig dan alleen met typen en het overlezen wat ik had geschreven.

    Vergeet het woord !

  15. ben warner schreef:

    @1 Met ‘noem mij dat gelukzalige land zonder godsdienstvrijheid waar alle mensen gelukkig zijn.’ maakt Vd Berg een slimme, maar onterecht omzeiling van Aaltens betoog. Er zijn geen landen waar alle mensen gelukkig zijn en er zijn geen landen zonder godsdienstvrijheid. VdBerg vraagt dus naar niet bestaande landen. Er zijn landen met een duidelijke godsdienst dwang of dominantie en er zijn landen die godsdienstvrijheid in hun grondrechten hebben staan, maar die er voortdurend niet naar handelen. Dat nu is de essentie van Aaltens betoog. Dat hoort u, meneer VdBerg te weerleggen.
    En verder: Voor u staat religie voor verbinden. Dat is mooi. Maar noem het dan” ‘ik geloof in verbinden.’ En haal daar geen onbestaande wezens bij, die voor anderen voor heel wat anders staan dan verbinden. Ik ben voor wederzijds respect, maar heb daar geen enkele tranacendente kracht of leer voor nodig. Als het van buitenaf moet komen zit het immers blijkbaar niet in mijzelf.

  16. joop dorrepaal schreef:

    betreft bijdrage #13:

    Wat is er nu zo specifiek religieus in dat rijtje eigenschappen? Wat is er in deze opsomming nu extra aanwezig of ontbreekt juist in vergelijking met het rijtje dat je voor ieder redelijk mens kunt opstellen? Is het misschien het bij tijd en wijle het ietwat krasse woordgebruik? Maar daar staan de heilige boeken toch ook vol mee? Je zou kunnen stellen dat de toon van het discours juist daardoor gezet is. Maar m.i. is dat niet essentieel. Het lijkt me dat er iets dieper gegraven moet worden…

  17. HvdBerg schreef:

    Natuurlijk zijn er landen waar de godsdienstvrijheid niet in de grondwet staat. Veel islamitische staten in het midden oosten, de atheïstische staten China, Noord Korea en Cuba.
    Verder geloof ik in vrijheid. Dat wil zeggen dat iemand anders niet gaat bepalen hoe ik iets zou moeten benoemen, of zou kunnen benoemen. Ik val niet het atheïsme aan, wel het gedrag van bepaalde atheïsten om alles wat met religie te maken heeft met onwelriekende bijvoeglijke naamwoorden menen te moeten degraderen.

  18. Joan schreef:

    Lot of smarts in that posignt!




Reageer