Leven en laten leven

Geplaatst op 7 november 2016 door

‘Leven en laten leven’ hoor ik vaak in gesprekken wanneer het gaat over geloof. Moeilijk vind ik het om daar in mee te gaan. Het veronderstelt een bijna accepterende houding t.a.v. religie alsof dit zo’n onschuldig fenomeen is. Ook krijg ik vaak het verwijt dat ik geen respect toon voor religie. En ja, dat is ook zo. Alleen personen verdienen respect wat ze ook aan redeloze verzinsels geloven. Onnozel blijf ik het vinden alle gelovigen leugenaars te noemen.

Mijn ambivalente houding t.a.v. “Leven en laten leven” levert wel een praktisch probleem op. Gelovigen identificeren zich zodanig met hun geloof, dat elke schimpscheut richting religie ervaren wordt als een persoonlijke aanval. Deze onterechte gevoeligheid mag m.i. geen belemmering vormen kritisch te blijven naar deze mythologische vorm van denken. Jezus en Mohammed doen m.i. wat gekkigheid en onverdraagzaamheid betreft niet voor elkaar onder. Katholieken en protestanten hebben elkaar eeuwen naar het leven gestaan, vergelijkbaar met de sunnieten en shiieten bij de Islam nu. De grens van kritiek ligt bij het oproepen tot geweld.

Belangrijk lijkt mij elke religie te bekritiseren ofwel aan te tonen dat in het verleden juist religies een bron van veel ellende zijn geweest zoals dat ook nu nog het geval is..

Evolutiebioloog Jerry Coyne  (zijn Youtubevideo’s zijn een aanrader) ziet als begin van een oplossing de inspanningen te verhogen om verschillen in inkomen te verminderen en kansen  op gelijke kansen op goede gezondheidszorg voor iedereen te verbeteren. Dan kan behoefte aan een buitenaardse vertrooster wel eens verzwakken. Het overwegend christelijke Amerika is in dit opzicht evenzeer een ontwikkelingsland als Burkina Faso of Ivoorkust.

Hoe moet dat dan met de moraal, hoor ik gelovigen al vertwijfeld roepen. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat het percentage gelovigen in de gevangenissen veel hoger is dan dat van ongelovigen. Verdraagzaamheid en solidariteit zijn geen verdienste van het christendom zoals dominee Mark Rutte betoogt op de preekstoel. Staat hij volgende week in een moskee om de Islam aan te bevelen vanwege sommige mooie zuilen van dat geloof: zorg voor de armen en gastvrijheid voor de vreemdeling. Wordt hij dan een kind van de Islam? Gaat hij zich dan identificeren met de Islam?




24 reacties “Leven en laten leven”


  1. Joop Herwig schreef:

    Beste Anton, hartelijk dank voor het noemen van Jerry Coyne. Uitstekende referentie: zeer leerzaam.

    Volgens Coyne is de reden dat mensen zich vastklampen aan religie: wanneer de maatschappij hen niet geeft wat ze nodig hebben. Volgens hem is het door sociologische onderzoeken bewezen dat een hoge mate van godgeloof samengaat met een hoge disfunctionaliteit in de maatschappij, zoals in de Verenigde Staten en het Midden Oosten; en dat Noord-Europa het bewijs is dat geloof in god niet nodig is om een hoge morele standaard en een goed functionerende maatschappij te hebben. Hier is de link naar zijn presentatie op de “Darwin Day Lecture 2016”: https://www.youtube.com/watch?v=sazo1J4Zsj4

  2. ben warner schreef:

    het is voor mij onbegrijpelijk dat gelovigen niet in zien, dat zij vrijdenkers beter van hun goede bedoelingen en uitgangspunten kunnen overtuigen als zij zouden toegeven dat onder de dekking van het geloof enorm veel wandaden bedreven en verschrikkingen ziijn aangedaan. De feiten zijn onloochenbaar. Tot op de dag van vandaag. Dan kun je niet ontkennen dat als jij beweert en claimt de sleutel tot de moraal in handen te hebben gekregen van de opperheer de neutrale beschouwer juist dit uiterst ongeloofwaardig vindt gegeven dat gedrag van religieuzen. Het rijmt gewoonweg niet.

  3. HvdBerg schreef:

    “belangrijk lijkt mij elke religie te bekritiseren ofwel aan te tonen dat in het verleden juist religies een bron van veel ellende zijn geweest zoals dat ook nu nog het geval is..”
    Hoe objectief is die opdracht. Komt niet erg overeen met wat uw voorzitter stelt: Vrijdenkers onderzoeken de werkelijkheid door middel van rationeel denken, dus zonder dogmatische of ideologische vooroordelen. Misschien zou u nog kunnen toevoegen: Vrijdenkers oordelen niet zonder kennis van zaken.

  4. Joop Herwig schreef:

    Vrij denken lijkt voor álle mensen onmogelijk als we ons realiseren dat we niet eens beschikken over een vrije wil. Religie schijnt daarmee nét zo min een keuze te kúnnen zijn als atheïsme, of homosexualiteit, of criminaliteit, of wélk ander gedrag dan ook. Is dát niet frappant? Misschien is dat een aanleiding om twee of drie keer na te denken vóórdat we een ander mens ook maar érgens van beschuldigen…

    “De mens is een robot: een zak met vlees en botten, die – nét als alle andere levende wezens – uitsluitend aangestuurd wordt door automatische chemische processen.” Dat is een uitspraak die niet erg bemoedigend is voor ons ego, maar het lijkt er steeds meer op dat het niet ver bezijden de objectieve waarheid is.

    Hier is de link naar een video waarin Jerry Coyne dat – met humor en deskundigheid – haarfijn en zeer overtuigend uitlegt in zijn presentatie “You don’t have free will”: https://www.youtube.com/watch?v=Ca7i-D4ddaw

  5. Joop Herwig schreef:

    Anton schrijft: “Onnozel blijf ik het vinden alle gelovigen leugenaars te noemen.” Daar ben ik het roerend mee eens. De gelovigen zélf zijn niet de leugenaars, zij zijn massaal de slachtoffers van indoctrinerende leugens. Maar het lijkt een onmogelijke opgave om hen duidelijk te maken dat zij bedrogen zijn.

    Het blijft een verbazingwekkend fenomeen dat er altijd zo verschrikkelijk veel mensen te vinden zijn die achter de één of andere religieuze of politieke leider aanhobbelen als waren zij kippen zonder kop. Herhaling is de kracht van de reclame. Dat blijkt niet alleen in de commercie zo te werken. Blijkbaar zijn de meeste mensen zodanig beïnvloedbaar, dat zelfs de meest onzinnige boodschap, inclusief pertinente leugens – bij voldoende indoctrinerende herhaling – zieltjes weet te winnen. Slechts weinigen weten zich daaraan te onttrekken. Wellicht is precies dát de reden dat vrij denkende mensen zoals atheïsten zo lastig in een vereniging, organisatie of partij zijn samen te brengen.

    “Er waren verkiezingen, maar niemand ging stemmen”. Of: “De gebedshuizen van álle religies hielden open huis – inclusief gratis koffie, koek, bekering en heilig boek – maar er kwam niemand opdagen”. Zulke nieuwsberichten zouden een héél erg grote glimlach op mijn gezicht toveren, want dan zou de mensheid écht vrij zijn.

  6. Toon Swinkels schreef:

    @Joop Herwig #5,
    Toch zijn er steeds weer mensen die zich niet laten indoctrineren; in verleden, heden en toekomst:

    https://nl.wikipedia.org/wiki/August_Landmesser

  7. HvdBerg schreef:

    Helemaal mee eens, meneer Swinkels. Ondanks alle verbale geweld, indoctrinatie en een hoge eigendunk (godgeloof gaat samen met een hoge disfunctionaliteit in de maatschappij) van de vrijdenker loop ik volkomen vrij op mijn religieuze weg.

  8. HvdBerg schreef:

    Meneer Mullink, waarom doet u hetzelfde wat u anderen verwijt, namelijk dat uw moraal beter is. De conclusie die u trekt uit de door u verder niet toegelichte onderzoeken is wel erg gemakkelijk. Om maar één argument te noemen. De gevangenissen in de VS (ik denk dat u daar uw informatie vandaan heeft) worden voor 40% gevuld met niet blanken, waarvan 86% zichzelf religieus noemt. De oorzaak daarvan op de religie schuiven is erg gemakkelijk. Ik neem aan dat ook u het nieuws volgt.

  9. Joop Herwig schreef:

    “I will be the greatest jobs president God ever created.” Aldus Donald Trump, na zijn verkiezing. Zou hij er nou zélf van overtuigd zijn, dat die uitspraak geen enkele leugen bevat?
    Waarom was hij dan zo vijandig tegenover latino’s, vrouwen en islamieten? Is die intolerantie er dan óók door diezelfde God ingebakken toen Hij de aanrander Trump geschapen heeft?
    Hoe dan ook: het volk heeft weer gekozen en het volk krijgt altijd de leider dat het verdient. God bless America!
    Mark Rutte heeft Trump al gefeliciteerd en kijkt er naar uit om met hem samen te werken. (Ik hóóp slechts dat hij gelogen heeft). Geert Wilders is uiteraard helemaal in zijn nopjes met de nieuwe christelijke wereldverbeteraar.

    Hoe lang zal het duren, voordat Het Witte Huis omgedoopt wordt tot Trump Castle, Washington tot Trump City en de VS tot Trump Nation? Wat zegt u? “Deze door God zelf geschapen president is helemaal niet zelfzuchtig”? Joh!

  10. Toon Swinkels schreef:

    @HvdBerg #7,
    Ik ben geen atheïst, want daar geloof ik niet in.
    Ik noem mezelf geen vrijdenker, maar vind dat ik zelf en vrij moet denken.
    Ik ben niet geïndoctrineerd en indoctrineer niemand.
    Iedereen mag geloven wat ie wil, maar laat mij met rust met die zogenaamde religieuze onzin.
    Als men zegt dat god niet bestaat, stuit men op weerstand bij de gelovige.
    Zo stuit ook de gelovige met zijn verhaal op weerstand bij degene die niet geloofd.
    Verbaal geweld in de vorm van pittige discussies vloeien daar soms uit voort, in feite een logisch gevolg en beide partijen zijn daar dan aan debet.
    Indoctrinatie zie ik enkel vanuit de religieuze hoeken; ik ben nog nooit iemand tegen gekomen die niet in een god (of wat dan ook) gelooft en dat willens en wetens op wil dringen aan anderen.
    De opmerking over hoge eigendunk is totaal misplaatst; een persoon kan een eigendunk hebben, maar dat heeft niets met religie of non-religie te maken.
    Dat u volkomen vrij uw religieuze weg kunt volgen, ondanks het ‘verbale geweld, de indoctrinatie en de eigendunk’ van hen die u vrijdenkers of atheïsten noemt, zegt naar mijn mening genoeg over deze laatstgenoemde groep mensen.

    Als religie waarheid bevat, dan schuwt het geen onderzoek.

  11. Joop Herwig schreef:

    “Leven en laten leven”?

    Het is een feit dat roken schadelijk is voor de gezondheid. Dat wetende, is het nogal dom om te roken, maar iemand moet het helemaal zelf weten om zichzelf schade toe te brengen. Doe het lekker thuis achter je eigen voordeur, al dan niet samen met andere rokers, maar val een ander er niet mee lastig.
    Het is een feit dat fanatiek roken ook schadelijk – zelfs dodelijk – kan zijn voor de niet-rokers die noodgedwongen de rook van die fanatieke rokers inademen. Dat wetende, is het volkomen terecht dat het verboden is om te roken op plaatsen waar niet-rokers zijn.
    Het is een feit dat wanneer een vrouw rookt tijdens haar zwangerschap, dat schadelijk is voor het ongeboren kind. Dat wetende, is het een misdaad te noemen, omdat zo’n moeder haar kind hoogstwaarschijnlijk opzadelt met een gebrek waar het kind zijn leven lang niet vanaf kan komen.

    Het is een feit dat het zelfbedrog is wanneer iemand gelooft in het bestaan van iets waarvoor geen enkel bewijs bestaat. Dat wetende, is het nogal dom om zoiets te geloven, maar iemand moet het helemaal zelf weten om zichzelf voor de gek te houden. Doe het lekker thuis achter je eigen voordeur, al dan niet samen met andere gelovigen, maar val een ander er niet mee lastig.
    Het is een feit dat het fanatiek geloven in het bestaan van iets waarvoor geen enkel bewijs bestaat ook schadelijk – zelfs dodelijk – kan zijn voor de niet- of anders-gelovigen die noodgedwongen met de onzin van die fanatieke gelovigen worden geïnfecteerd. Dat wetende, zou het volkomen terecht zijn wanneer het wordt verboden om anderen te infecteren met die religieuze onzin.
    Het is een feit dat wanneer mensen hun kinderen aanleren om te geloven in iets wat niet bestaat, zulke kinderen gaan lijden aan datzelfde waanidee. Dat wetende, is het een misdaad te noemen, omdat zulke ouders hun kinderen opzadelen met een religieus waanidee waar zij hoogstwaarschijnlijk hun leven lang niet vanaf kunnen komen.

    U ziet dat er weinig principieel verschil bestaat tussen roken en het geloof in het bestaan van iets waarvoor geen enkel bewijs bestaat. Wordt het daarom niet eens tijd om voor dat geloof óók eens uitgebreide voorlichting en passende wet- en regelgeving in te stellen?

  12. HvdBerg schreef:

    Meneer Herwig, kunt u eindelijk eens wat concreter over die passende wet- en regelgeving zijn.
    Kinderen uit huis plaatsen?
    Verbod op het bouwen van kerken, moskeeën, synagogen?
    Verbod op bijbel en Koran?
    U draait nu steeds om de hete brij heen.
    U wilt iets maar hoe?

  13. Joop Herwig schreef:

    @HvdBerg / #12. Geachte heer, ik signaleer slechts datgene wat naar mijn mening niet in overeenstemming is met het gebruik van gezond verstand. Omtrent de noodzaak van eventuele (en zo ja, dan uitsluitend pacifistische!) maatregelen zal onze geliefde democratie haar werk moeten doen. De door u gesuggereerde maatregelen zijn niet bepaald democratisch te noemen.

    Overigens had u ook gewoon “ja” of “nee” kunnen antwoorden op mijn afsluitende vraag, eventueel aangevuld met uw eigen argumenten, en/of gaten kunnen schieten in mijn redenatie. Dat kan alsnog.

  14. HvdBerg schreef:

    Meneer Herwig, in uw vorige reactie schreef u:’Dat wetende, zou het volkomen terecht zijn wanneer het wordt verboden om anderen te infecteren met die religieuze onzin.’
    Ik begrijp nu dat u aan deze uitspraak geen enkele consequentie wilt verbinden.
    U schreef ook:’Dat wetende, is het een misdaad te noemen, omdat zulke ouders hun kinderen opzadelen met een religieus waanidee waar zij hoogstwaarschijnlijk hun leven lang niet vanaf kunnen komen.’ Ik begrijp nu dat u het niet werkelijk een misdaad vindt, anders zou er voor die ‘misdaad’ ook een straf moeten komen.

  15. Joop Herwig schreef:

    @HvdBerg / #14. Nee, dan begrijpt u het NIET. Leest u #13 nóg maar een keer.

  16. thomas bakker schreef:

    #13
    “Geachte heer, ik signaleer slechts datgene wat naar mijn mening niet in overeenstemming is met het gebruik van gezond verstand.”
    Nou, vooruit, dan nóg maar een keertje: Meneer Herwig, u bent de láátste om hier iemand te betichten van het niet gebruiken van zij gezond verstand. U gelooft in Sitchin, schreef mij nog recentelijk dat Anunnaki ‘zij die uit de hemel komen’ betekent. Nee meneer Herwig, dat betekent het niet. Het betekent prinselijk zaad. Zelfs dát heeft Sitchin fout, maar Sitchin wist dan ook niets van soemmerisch. Hij was een geflipte economiestudent die wel genoeg verstand had van economie om te beseffen dat hij met een uit Von Duaniken, Velikovski e.a. bij elkaar geraapt lulkoekverhaal genoeg onnozelaars kon interesseren om er een goed inkomen aan over te houden. Wat dat betreft past hij perfect in het hier door JW Nienhuys recentelijk beschreven rijtje “mediums en sjamanen en andere nietsnutten” dat zichzelf verrijkt aan de geloofshonger van onnozelaars als u. Helaas hoor ik JW Nienhuys daar hier echter niet over (en ook niet over Rik Min en Hans de Vries trouwens). Nu snap ik wel iets van die natuurlijke reactie om eigen geloofsgenoten niet openlijk af te vallen, maar ja, het ergste dat mij bij de Remonstrantse Broederschap kan overkomen is een cursus sacred dance of liturgisch bloemschikken.

    Meneer Herwig, kijkt u nog eens naar de film waarvan ik u tijden terug de link heb gegeven, of lees het volgende artikel uit Sketer: http://skepsis.nl/nibiru/ voordat u zichzelf hier weer belachelijk gaat maken met uw beroep op gezond verstand.
    Maar liever nog heb ik dat u de vragen van MvdBerg beantwoordt uit #12; dat lijkt me een stuk interessanter.

  17. Joop Herwig schreef:

    @thomas bakker / #16: “Meneer Herwig, u bent de láátste om hier iemand te betichten van het niet gebruiken van zij gezond verstand.”
    Nou, hartelijk dank voor uw vriendelijke en inhoudelijk argumenterende woorden!

    “Maar liever nog heb ik dat u de vragen van MvdBerg beantwoordt uit #12; dat lijkt me een stuk interessanter.”
    Frappant dat u na bovengenoemde kwalificatie überhaupt mijn mening nog “een stuk interessanter” vindt.
    Dat antwoord op #12 heb ik reeds gegeven in #13, maar hierbij geef ik u een korte toelichting: Het democratische proces zal éérst moeten uitwijzen of úw bovengenoemde kwalificatie van mij op een meerderheid kan rekenen, danwel mijn redenatie in #11. Tot die tijd is het volkomen zinloos om te speculeren over eventueel te nemen maatregelen.

    Maar u weet nét zo goed als ik, dat als zo’n meerderheid er óóit zal komen en er vervolgens óóit enige maatregelen genomen zullen gaan worden, die maatregelen geheel zullen voldoen aan de Internationale Rechten van de Mens. Dat is nou het fijne van onze Nederlandse democratie. Het is daarentegen toch minstens opmerkelijk te noemen dat vele islamitische landen die Internationale Rechten van de Mens verwerpen waar die in strijd zijn met enige letter uit de Koran. En laat dát nou voor mij mede bepalen waarom ik religieuze waanzin bestrijdt.

  18. thomas bakker schreef:

    #17
    “Nou, hartelijk dank voor uw vriendelijke en inhoudelijk argumenterende woorden!” De argumentatie stond eronder; nog niet duidelijk genoeg?
    “Frappant dat u na bovengenoemde kwalificatie überhaupt mijn mening nog “een stuk interessanter” vindt.” Interessanter in de zin dat ik reuze benieuwd ben hoe u zich daaruit zult proberen te draaien.” Het resultaat is, zoals te verwachten, bedroevend:
    Dat antwoord op #12 heb ik reeds gegeven in #13.” Niet dus. U verschuilt zich achter “het democratisch proces” dat wel wat zal verzinnen en komt niet verder dan dat het “uitsluitend pacifistisch” mag zijn. Uit de mond van iemand die zijn mond houdt over Rik Min en diens paladijn Hans de Vries klinkt dat weinig vertrouwenwekkend, nog afgezien van het feit dat voor de meeste discriminerende maatregelen geen geweld nodig is.
    “Tot die tijd is het volkomen zinloos om te speculeren over eventueel te nemen maatregelen.” Slap gelul, meneer Herwig. Regeren is vooruitzien. Kom op, doe eens een poging.

  19. Joop Herwig schreef:

    Aanvulling op #17. Uw Remonstrantse Broederschap is niet representatief! U stelt zich steeds op alsof u persoonlijk aangevallen wordt. Dat is niet zo! Als de gevaarlijkste uitingen van de Islam of welke andere fundamentalistische religie vergelijkbaar zouden zijn met zaken als “een cursus sacred dance of liturgisch bloemschikken”, dan zou geen zinnig mens in de wereld zijn tijd verspillen aan het bestrijden van religie.
    Goed weekend!

  20. thomas bakker schreef:

    #19
    Waar haalt u het belachelijke idee vandaan dat ik reageer alsof ik persóónlijk aangevallen word.
    Ik acht, gezien uw eigen bespottelijke waanvoorstellingen, uw opvatting dat ú, i.t.t. gelovigen, uw gezond verstand gebruikt een belediging voor gezond verstand in het algemeen, dat wel ja.
    Maar verder wordt u gewoon gevraagd nou eens aan te geven hoe u uw seculiere maatschappij “op pacifistische wijze” gaat vormgeven. Kom op zeg, is dat nou zo moeilijk. Strafkampen dus niet, kennelijk, maar wat dan wel?
    De HEMA heeft verstopeitjes ipv paaseitjes. Lijkt u dat een goed beginnetje? Kan héél “pacifistisch”. Een simpele uitbreiding van het begrip valsheid in geschrifte en een boete volstaan.
    Nu u verder.

  21. Joop Herwig schreef:

    @thomas bakker / #20. Strafkampen? De mens lijdt blijkbaar het meest door het lijden dat hij vreest. We hebben in het vrije gedeelte van de wereld gelukkig de Internationale Rechten van de Mens geaccepteerd. Dus die vrees is volkomen ongegrond. Het uitvaardigen van verboden werkt meestal averechts. Ik zie ook niet hoe je zoiets zou willen of kunnen handhaven. Het inzetten van gedachtenpolitie is géén goed plan! Maar ik zal u een hint geven: Neemt u de analogie met het bestrijden van roken, zoals ik die in #11 heb beschreven. Of het bestrijden van het gebruik van milieuvervuilende fossiele brandstoffen. U bent heus wel in staat om zélf effectieve maatregelen te bedenken die op volkomen democratische wijze tot stand kunnen komen en geheel in overeenstemming zijn met de Internationale Rechten van de Mens.

    Maar vóórdat we een zeer belangrijke stap overslaan, zullen we toch op zijn minst enige consensus moeten bereiken over het al dan niet noodzakelijk zijn van enige maatregel tot het bestrijden en voorkómen van de schadelijke effecten van religie.
    Dus: hebben wij daaromtrent consensus?

  22. thomas bakker schreef:

    #21
    “We hebben in het vrije gedeelte van de wereld gelukkig de Internationale Rechten van de Mens geaccepteerd. Dus die vrees is volkomen ongegrond.”
    Ik heb geen vrees voor een abject figuur als Rik Min, noch voor een hol vat als Hans de Vries, noch voor een meeloper als u, hoewel ik moet zeggen dat meelopers potentieel de ergsten zijn en dat uw vertrouwen op basis van het bestaan van verdragen volstrekt ongegrond is. Het 19de-eeuwse Duitsland was veruit het meest beschaafde en cultureel hoogstaande land van Europa en we weten wat dat een eeuw later waard was.
    Alle plannen die ik kan bedenken – en toejuich – voor het bestrijden van roken en milieuvervuiling hebben te maken met verboden, hoge accijnzen e.d. Daar heb je, in het geval van geloofsontmoediging, toch echt minimaal een gedachtenpolitie nodig.
    Kortom, u lult maar wat.

  23. Joop Herwig schreef:

    @thomas bakker / #22. Nou, vooruit. Ik doe nog 1 laatste poging.

    Begin eens met een goede voorlichtingscampagne. Bewustwórding door bewustmáking zal de eerste stap moeten zijn. Vervolgens kun je denken aan financiële maatregelen: het afschaffen van het OZB-voordeel op gebedshuizen en het afschaffen van subsidie op religieus gericht onderwijs. Als men het geloof in het bestaan van iets waarvoor geen enkel bewijs bestaat wil praktizeren of als waarheid in het onderwijs wil inprenten aan onschuldige kinderbreinen, dan mág dat, maar dan zal men dat zélf moeten bekostigen.

    Maar er moet wél een goed alternatief beschikbaar zijn, want het is nu eenmaal een feit dat er behoefte is aan spirituele zingeving. Het alternatief voor het schadelijke roken is de electronische sigaret, of beter: sporten. Het alternatief voor het energiegebruik uit zwaar vervuilende fossiele brandstoffen is schone energie uit zonlicht, wind, water en waterstof. Het alternatief voor het gebruik van vervuilende auto’s is het gebruik van hybride- en electrische auto’s. Dat zijn een paar voorbeelden waar het aardig gelukt is om met behulp van goede voorlichting, belasting- en subsidiemaatregelen het tij te keren. En voor het bestrijden en voorkómen van de schadelijke uitwassen van religie is er een uitstekend alternatief. Hier noemt men dat vrijdenken. Voor het invullen van een spirituele behoefte kan dat uitstekend gecombineerd worden met het – al dan niet in groepsverband – beoefenen of genieten van één van de schone kunsten, enige vorm van meditatie en ga zo maar door.

    En dan hoop ik dat in de toekomst de kwalijkste uitwassen van religie ooit vergelijkbaar zullen zijn met sacred dancing, liturgisch bloemschikken, het zoeken van paaseieren ter ere van de vruchtbaarheid in de natuur die de lente ons brengt, of de viering van de terugkeer van het licht met Kerstmis.

    En nogmaals: voordat het óóit zover zal komen zal er toch éérst een democratische consensus moeten zijn omtrent de maatschappelijke wenselijkheid tot het bestrijden van die schadelijke uitwassen. Indoctrinatie is een hardnekkig fenomeen, dus gaan wij dat zeer waarschijnlijk niet meemaken, maar naar ik hoop wél de generaties die ná ons komen.

    Als dit alles bij elkaar niet voldoende is geweest om een belletje te laten rinkelen bij u, dan ga ik daar geen seconde van mijn tijd meer aan verspillen. Dan zoekt u het verder maar uit. Sterkte!

  24. thomas bakker schreef:

    “Begin eens met een goede voorlichtingscampagne. Bewustwórding door bewustmáking zal de eerste stap moeten zijn.”
    Voorlichting over wat? Over de schadelijkheid van religie? Bewustwording van wat? Van zelfbedrog?
    Is niet bepaald erg “religieus neutraal”, vindt u niet?
    De rest ben ik geen eens aan begonnen.
    U lult maar wat.




Reageer